على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1413

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

خنياگر ( xony - gar ) ا . پ . سرود گوى و سازنده و نوازنده و مطرب و چرگر و مغنى و آوازه خوان . و خنياگر فلك : زهره . خنياگرى ( xony - gari ) ا . پ . مطربى و نوازندگى و آواز خوانى . خنية ( xaneyat ) ص . ع . مونث خنى - يق : كلمة خنية : كلمهء فحش . خنيثة ( xonaysat ) ا . ع . مخنث پير . خنيد ( xanid ) پ . ح م . خنيدن . وا . صدا و آوازى كه در كوه و صحرا و گنبد و جز آن پيچيده برگردد و منعكس شود . و صدائى كه از طاس برآيد . و آوازه و شهرت و اشتهار . خنيد ( xenid ) ا . پ . امتصاص و مك . خنيد ( xonid ) ا و ص . پ . پسند و قبول و تحسين . و مطبوع و مقبول و پسنديده . خنيدن ( xanidan ) ف ل و م . پ . تاب دادن و پيچيدن . و منعكس شدن آواز و برگشتن صدا . و شهرت يافتن . خنيدن ( xenidan ) ف م . پ . مكيدن . خنيده ( xanide ) ا و ص . پ . مشهور و معروف و شهرت يافته . و پسنديده و مطبوع . و صدا و آواز . و صداى انعكاس و برگشت . و داناى در كار سرود . و مطرب نيك و خوب و مصنف در موسيقى و داناى در آن . خنيده ( xenide ) ص . پ . مكيده . خنيده ( xenide ) ص . پ . پسنديده . و نامور و نامدار و معروف و مشهور در نزد همه كس . خنيز ( xaniz ) ا . ع . تريدى كه از نان فطيرى ساخته باشند . خنيف ( xanif ) ا . ع . ردىترين كتان . و جامه‌اى سپيد و ستبر از كتان . و اثر . ج : خنف . و نشاط و شادى فراوان . و ما تحت بغل ناقة . و ناقهء بسيار شير . خنيق ( xaniq ) ص . ع . خبه كرده شده . خنيك ( xonik ) ا . پ . نوعى از لباس خشن و درشت كه درويشان پوشند . خنين ( xanin ) ا . ع . گريهء در بينى . و خندهء در بينى . خنيور ( xanivar ) و ( xonivar ) ا . پ . پل صراط . و مزارع و زراعت كننده . و روز رستخيز و قيامت . خو ( xav ) ا . پ . چوب بندى كه بناها و نقاشان در درون و بيرون عمارت ترتيب دهند و بر بالاى آن رفته كار كنند . و هر گياه خود روى كه در ميان غله زارها و باغها رويد و تا آن را نكنند غله و زراعت چنان كه بايد نمو نكند . و كندن و دور كردن علف و بريدن شاخ درخت . و هر گياهى كه بر درخت پيچد . و عشقه و لبلاب . و كف دست و كف پاى حيوانات وحشى . و يك مشت از هر چيز مانند يك مشت آب و يك مشت كاه . و يك قدر از هر چيزى . و كفل . و ساغرى اسب . و قالبى كه استاد بنا بر بالاى آن طاق بنا كند . خو ( xu ) و ( xov ) ا . پ . سرشت و مزاج و نهاد و عادت و طبيعت . خو ( xavv ) ا . ع . گرسنگى . و وادى فراخ . و نهر عريص . و تل ريگى در نجد . و يوم خو : از روزهاى بنى اسد است . خو ( xovv ) ا . ع . انگبين و شهد و عسل . خوا ( xav ) ا . پ . گوشت و لحم . خوا ( xava ) ا . ع . خلو شكم از طعام . و رعاف . خوا ( xav ) و ( xov ) ا . ع . يوم خوا ( بالاضافه ) : از روزهاى تازيان است . و كذا يوم خوا . خوا ( xev ) ا . پ . مزه و لذت و چاشنى و ذوق . خوا ( xov ) ا . پ . قوت . و آنچه روز بدان گذرانند . و خوراك باندازهء روز و قوت لا يموت . خواء ( xav ' ) ا . ع . هوا . و خلو شكم از طعام . و خالى . و خلو ميان دو چيز . خواء ( xav ' ) م . ع . خوى خوى و خواء ( از باب ضرب ) : پياپى شد به روى گرسنگى . و خوى الزند : آتش نداد آتش زنه . و خوت الدار و خويت الدار خيا و خويا و خواء و خواية ( از باب ضرب و سمع ) : خالى شد آن خانه از اهل خود و نيز ويران و خراب شد . و خوت المراة و خويت المراة خوى و خواء : تهى شد شكم زن بزادن بچه . و كذا اذا لم تاكل عند الولادة . و خوت النجوم خيا ( از باب ضرب ) : بىباران شدند ستارگان . خوى الشيئى خويا و خواية : ربود آن چيز را . خواب ( xab ) ا . پ . نقيض بيدارى و نوم و گزر و حالت آسايش و راحتى كه بواسطهء از كار بازماندن حواس ظاهره و فقدان حس در انسان و ساير حيوانات بروز مىكند . و رؤيا و منام . و خيال . و احتلام . و حالت غفلت . و غافل . و پرز جامهء مانند مخمل . و خواب بودن : خفتن و خسبيدن . و غافل بودن و غفلت داشتن . و خواب جاويد : نوم ابدى و مرگ . و خواب خرگوش : غفلت و تغافل و فراموشى و فريب . و خواب ديدن : ديدن رؤيا در حالت نوم و در تيناب ديدن و بوشپاس ديدن . و خيال كردن . و محتلم شدن . و بخواب رفتن : در حالت خواب شدن . و بىحس شدن دست و پا بواسطهء فشار . و خواب سبك : چرت سبك و غنودگى . و خواب شدن : در حالت خواب شدن . و در خواب شدن : در فراش و بستر بودن و بخواب رفتن و خوابيدن و خسبيدن . و نادان و ابله شدن . و خواب كردن : خسبيدن و بخواب رفتن